Ubuntu 10.04 LTS

Kubuntu 10.04 LTS je pierszą wersëją z dołgòterminowim wspiarcém, chtërnô zamëkô w se KDE 4 – tã wersëja KDE je téż zdolmaczonô na kaszëbsczi ë przez to Kubuntu mòże dali nastôwic na kaszëbsczi jãzëk, jak to ju bëło w slédnych latach.
Jeżlë sygnie nama czasu, to bãdzemë mielë starã ò to, żebë ùprzëstãpnic wama tuwò téż kaszëbskòjãzëkòwò zrëchtowóny òbrôz ISO, chtëren bãdze szło wëpôlëc na platczi CD czë DVD.

Nowé wersëje mòże zladowac ze starnów:

• Ubuntu: ubuntu.com/getubuntu/download
• Kubuntu: kubuntu.org/getkubuntu

Òbrôz ISO platczi (680 MB) mòże zladowac z negò placu:

• Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 (csb-lite)
  i386 (x86, 32-bitowi, na wersëjô robi równak téż na 64-bitowich kòmpùtrach)

Przëdatnô wama mòże òkôzac sã pòmòc w ùsôdzeniô sztartowi platczi CD pòd Windowsã ze zladowónegò lopka, czëtôjtã proszã ò tim na naji starnie: Zrechtowanié sztartowi platczi cd/dvd pod windowsa

Jakno zrëszëc Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 ju pò wëpôleniu platczi?

Włóżta zwëczajano platkã do wajegò nëkù CD ë zrëszta kòmpùtr z niã bënë. Pò wëskrzënieniu sã sztartowégò menu klëknijta na knąpã  Enter abë zrëszëc systema blós z CD – bez instalacëji. Jeżlë sã to wama nie darzëło, to je nót wama zmienic sztartową pòsobnicã w BIOS kòmpùtra.

Czim je Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10?

Nie je òn tak pò prôwdze niczim jinszim jakno kąsk zmòdifikòwóną wersëjã Kubuntu 9.10 dofùlowóną ò kaszëbsczi ë pòlsczi jãzëk. Ne dwa jãzëczi dôwają nama mòżnotã przëstãpù téż do bòkadny softwôrë w pòlsczim jãzëkù, chtërnô jesz nie je zdolmaczonô na kaszëbsczi. Bëło to dlô naji wôżné, bò dzãka temù nié mómë ògrańczeniô w dofùlowaniu systemë zrozmiałima dlô brëkòwników programama.

Jaczé wspiarcé mô Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10?

Taczé sómé jakno kòżdô jinszô wersëjô Kubuntu – prosto z serwerów ùdbów familëji Ubuntu, dze téż nachôdô sã m.jin. naji dolmaczënk.

Je Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 nową distribùcëją?

Nié, nie je.

To le zestôwk aplikacëjów ë nastôwów jaczé kòżdi mòże téż sómemù ù se w Kubuntu ùsôdzëc.
Ùsôdzony òstôł òn do tegò, abë zlëtczic nowim brëkòwnikòm Linuksa prawie ne nastôwë.

Jak to je w nim z pisaniém pò pòlskù?

Mómë aùtomatno dodóné dwa ùstôwë klawiatrë: kaszëbsczi ë pòlsczi. Klëknijta zwëczajno na pòlską fanã z nôdpisã “csb” abë zmienic ùstôw na pòlsczi ë znôwù nazôd abë dobëc kaszëbsczi.

Jak to je z tim kaszëbscizm dolmaczënkã?

Mómë starã òd 4 lat ò to abë naji dolmaczënk bëł jak nôlepszi, jesma równak le lëdzama, a lëdze robia fele, stądka proszimë ò zrozmienié dlô przez waji dozdrzónych zmiłków.
Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 zamëkô w se w przédnym dzélu naji całowny dolmaczënk òkrãżô KDE ë je dofùlowóny baro malińczim dzélã przëstãpnegò w kaszëbsczim najegò dolmaczënka Ubuntu.

Gdze dobëc pòmòcë w sécë?

Pòmòcné artikle dobëjeta  m.jin.:

• na pòlskòjãzëkòwich starnach: ubuntu.pl
• anielskòjãzëkòwich starnach kubuntu.org
  

Żëczëmë wiele szpôsu w testowaniu!!!

Mark Kwidzińsczi ë Michôł Òstrowsczi

Tak bëło téż w tã jeséń – w slédnych tidzéniach pòkôzałë sã distribùcëje:

• Ubuntu 9.10
  ë kòl ni té:
  • Kubuntu 9.10
  • ë Xubuntu 9.10
• openSUSE 11.2
• Fedora 12

Kòżdô z nich niese ze sobą zaktualnioną softwôrã, nowé jądra Linuksa ë generalno to mniszé czë wikszé zmianë na lepszé ë to tak, że tak pò prôwdzë to kòżdi mòże nalezc, westrzód nich,  pasowną distribùcëjã dlô se.  Instalacëjô kòżdi z wëżi namieniónych je zblëżono letkô ë nawetka ti, co nié mają zebrónegò wiôldżegò doswiadczeniô w ni, bãdą w sztãdze sã z nią pòradzëc.

Instalownik Firefoksa w Kubuntu 9.10

Przez to, że dolmaczimë na kaszëbsczi KDE ë tipiczné distribùcjowé dzéle prosto przë Kubuntu chcemë le zamòdlëc tã distribùcëjã dlô tich, co chcą nastôwic w Linukse kaszëbsczi jãżëk, bë ji prawie brëkòwôlë, przez to że je òna nôbarzi skaszëbionô.

Òstôwając przë Kubuntu, to nie wiémë jak wama, le nama wiédno gwës felowało to, że pò instalacëji nie dało bënë zarô przezérnika Firefox. Terô téż gò jesz nie dô chòc je ju lżi gò doinstalowac, a to dzãka môłi aplikacëji (téż pò kaszëbskù) jaką mòże nalezc w internetowim dzélu menu KDE.

Pùnktualno z terminã realizacëji pòkôza sã nowô wersëjô 9.04 (Jaunty Jackalope) pòpùlarny linuksowi distribùcëji Ubuntu. Do zladënkù stoją òbrôzë CD/DVD dlô desktopów ë serwerów z 32 ë 64 bitowima procesorama z architekturą x-86, jakno ë wersëjô Ubuntu 9.04 Netbook Remix na pamiãc USB dlô Netbooków.

Bënë nowégò wëdôwkù mómë m.jin. : nowé jądro (2.6.28.11), X-Server w nowim wëdôwkù 1.6.0, zaktualnioną softwôrã.

Ubuntu zamëkôw se graficzné òkrãżé GNOME 2.26.1, a Kubuntu KDE 4.2.2. Przë tim slédnym wôrt je dodac, że mómë w nim kaszëbską wersëjã KDE jakô je lepszegò kwalitetu jakno rëchliszé wëdôwczi. Króm tegò mają rozwijôrze Ubuntu dorobioné startowanié systemë tak, że skrodzëł sã nama czas startowaniô ò kòl 30%. Familëjô Ubuntu wspiérô téż terô nową systemã lopków Ext4, chtërnô stoi do wëbiérkù króm standardowi jesz u Ubuntu Ext3.

Òbrôzë platków mòże zladowac darmôk z:

• Kubuntu: http://www.kubuntu.org/getkubuntu
• Ubuntu: http://www.ubuntu.com/getubuntu/

abò téż zamówic darmôk CD z negò placu:

• Kubuntu: https://shipit.kubuntu.org/
• Ubuntu: https://shipit.ubuntu.com/

Nowé òkrãżé KDE 4.1.2 niese ze sobą, w przërównaniu do 3.5.9, wiele zmianów. W dzélu równak mómë part znónëch nama rëchli fùnkcëjów, jaczé jesz nie są przistãpny w KDE 4.1 – brëkòwnicë co nie chcą tich starcëc, niech òstaną narô jesz przë KDE 3.5.x ë z Kubuntu 8.04 Hardy Heron, nen wëdôwk je dali wspiéróny. Proszëmë przeczëtac na starnach kde.org articzel “Is KDE 4.1 for you?” (“Je KDE 4.1. dlô ce?”) bë sã ùgwësnic, czë ju je wôrt wama przeńc na nowé òkrãżé. Pòmòc w migracëji z KDE 3 na KDE 4 nalezeta na starnach wiki.kubuntu.org .

Pùlt

Sztandardowò w Kubuntu 8.10 niese ze sobą pùlt Plasma – to dopasowóny zestôwk wszelejaczich widżetów z dofùlowaniama, jacze dôwają mòżnotã dobregò dopasowaniô do se KDE 4. Tak na przëmiôr QuickAccess Plasmoid w panelu dôwô mòżnotã prostegò dońdzeniô do lopków w domôcëm katalogù. Efektë pùltu KWin są sztandardowò aktiwòwóné ë tak mómë m.jin. ceniowanié ë przezérnotã òknów – te równak mòże òbôczec blós jeãlë graficznô kòrta to ùmòżlëwiô, jinaczi nie są òne aktiwòwóné.

Nôrzãdza

Z nôrządów mómë menadżera lopków Dolphin, jaczi òstôł w KDE 4 dali pòprôwionym ë przez co mómë ju baro mòcné nôrzãdze sprôwianiô bënë – mòże rówank dali brëkòwac do tegò Konquerora. Do sprôwioaniô paczetama softwôrë je w nowim KDE Adept, z dopasowanym do ni wëzdrzatkã, w nowi wersëji 3.0, jakô je barżi sztabilnô ë téż mni brëkùjącô dostónków do robòtë.
Nowô je téż softwôra do dôwaniô wiedzë ò zaktualnieniach, załamaniach sã softwôrë ë mùszebnotë zrëszeniô systemë pò ji zaktualnieniu.
Króm tegò òstałë wszëtcze wôżné nôrzãdza Kubuntu zintegrowóné z KDE 4, abò przeniosłé do PyKDE4, przez co brëkòwnosc nowi wersëji Kubuntu 8.10 nie zatracëła sã.

Kaszëbsczi jãzëk

W tim wëdôwkù mómë ju baro prosti wëbiérk kaszëbsczégò jãzëka. Sygô przeńc do: Menu KDE > Systemòwi ùstôw > Kraj/dzél kraju ë jãzëk , tam wcësnąc knąpã Install new Language ë wëbrac zwëczajno kaszëbsczi z zestôwkù jãzëków.

Kaszëbsczi jãzëk pò winstalowaniu

Zladënk

Zladowac nowi wëdôwk Kubuntu mòże prosto ze starnë:

• http://www.kubuntu.org/getkubuntu/download

1. Biéjta w menu do réżczi “mòwi nastôw”, a tam klëknijta prawą knapą mëszë na ten element
   
2. Wëbierzta z menu – jaczé wama terô wëskòknie – “Editëjë element”
   
3. Terô jesta w editorze menu KDE, dze w prawim górnym nórcekù je widzec nã felã
   
4. Pòprôwta wpisënk na “Systemòwi nastôw”
   
5. Klëknijta w lewim górnim nórcekù na ikònkã z disczétką bë zapisac zjinaczi
   
6. Wëskòknie wama òkno aktualizëjącé kònfigùracëjã systemë
   
7. Zamknijta òkno editorë menu KDE
8. Terô ju môta pòprôwkã wprowôdzoną
   

Wiedno mòże téż zladowac a samemù wëpalic platkã z nowim systemã – na gwës mdze to wiele chùdzy jak żdónié na paczét. Dobrim wińdzenim je zôs aktualizacëjô do nowi wersëji brëkùjąc systemë aktualizacëji bënë swòji distribùcëji Ubuntu. Zainteresowónëch jak to zrobic òdsélómë do artiklów w najim serwisu a na gwës téż nie òstawimë bez òdpòwiescë problemów na jaczé mòże trafic brëkòwnik Linuksa.

Darmôk platczi mòże zamówic pòd adresama: shipit.ubuntu.com i shipit.kubuntu.org. Xubuntu a Gobuntu nie są przëstãpné w ramach akcëji ShipIt.

Instalacëjô

Bôczënk: Je nót przistãp do netë!
Bë nacząc instalacëjã je nót zladowac wersëjã Kubuntu 7.10

I. Instalacëjô Linuksa Kubuntu

1. Zainstalëjë systemã wprzód w pòlsczim jãzëkù. W Kubuntu dô baro zrozmiałegò instalownika jaczi ce w tim pòprowôdzi (pòmòc w instalacëji nalezéta w tim artiklu) – dzãka temù dostaniesz pòzdze systemã, dze w programach, czë dzélach KDE, jaczé nié są skaszëbioné bãdzesz miôł pòlsczi dolmaczënk.

II. Instalacëjô kaszëbsczich lopków

1. Zrëszë programã Adept, jakô nachôdô sã w sztartowim menu KDE
   
   
   
2. W pòlu szëkbë wpiszë csb ë pòżdôj kąsk
   
3. W skùtkù szëkbë dostaniesz czile lopków. Wëbierzë wszëtczé, klëkając na nie prawą knąpą mëszë ë wëbiérając z menu zelony plus (jakno na òbrôzkù niżi), króm search ccsb – tegò nie je nama nót
   
4. Zacwierdzë zmianë co doprowôdzi do instalacëji kaszëbsczich lopków
   
5. Pò ùkùńczony instalacëji wëskrzënią sã wëbróné lopczi jakno zainstalowóné ë mòżesz ju zamknąc Adepta
   

III. Wëbiérk kaszëbsczégò jakno domëslnegò jãzëka dlô systemë

1. Z menu KDE wëbierzë Ustawienia systemowe
   
2. Tuwò w dzélu Osobiste klëkni na Ustawienia regionalne i językowe
   
3. Na nowò òtemkłi starnie klëkni na Dodaj język ë wëbierzë Kaszubski
   
4. Kaszëbsczi wskònie ce do pòla jãzëków systemë. Jeżlë bãdze nót to przesënie gò na górã bë stôł sã domëslym jãzëkã. Jeżlë felëje jesz tuwò pòlsczi to gò dodôj ë òstôwi proszã jakno drëdżi jãzëk, bë nie dostac czasã nieprzedolmaczonëch dzelów KDE w anielsczim.
   
5. Wcësni w dole z prawi starnë na Zastosuj ë wińdzë z Ustawienia systemowe
   

Generalno to terô le zresztartëjë kòmpùtr, abò blós serwerã X, ë dostaniesz ju systemã w kaszëbsczim jãzëkù. Dlô fùlwôrtnotë wôrt je mòże jesz zmienic jãzëk logòwaniô do systemë na kaszëbsczi.

IV. Wëbiérk kaszëbsczégò dlô menadżera logòwaniô

1. Bez to, że dali jes w Ustawienia systemowe (Systemòwi nastôw) klëkni terô na strzélkã Przegląd
   
2. Z górnëch załóżków przeńdzë terô z General do Advanced klëkając na niã
   
3. Terô w dzélu Administracja systemu klëkni na Menadżer logowania
   
4. Terô je nót jesz wlogòwac sã jakno sprôwnik (administrator) bë wprowadzëc mùszebné zmianë. Klëkni na knąpã Trib Sprôwnika
   
   Wëskòknie pëtanié ò parolã, wpiszë jã bë jic dali.
5. Terô le z lëstë Òbéńdowé nastôwë wëbierzë Kaszëbsczi
   
   ë klëkni ù dołu z prawi starnë na Ùżëjë bë zaakceptowac nastôw

Zrësztartëjë kòmpùtr ë nowi menadżera logòwaniô, jakno ë całô ju systema je w domëszlnym kaszëbsczim.

Bôczënk: Brëkùjąc Kubuntu ë mając przistãp do netë, dostaniéta téż wiedno nowé pòprôwczi w dolmaczënkù, jaczé bãdã wprowôdzané pò nôslédnëch aktualizacëjach dostónków serwerë.

Przez to téż mómë przeniosłé całowny articzel ò instalacëji kaszëbsczégò jãzëka do dzélu ò kaszëbsczim Linukse:

• Kaszëbsczi jãzëk w Kubuntu 7.10

Rôczimë do czëtnictwa ë brëkùnkù Linuksa w naji rodny mòwie.

Móm prawie Kubuntu 7.10 – Tribe 1 zainstalowóné ë widzã, że mòże terô bez problemów ùstôwic kaszëbską jãzëkòwą wersëjã dlô KDE !!!! – jaczé je ju w ti distribùcëji w nowim wëdôwkù 3.5.7 – jë to pò prôwdze terô dzecno prosté dzãka wëbierkòwi z lëstë.

Brëkòwac tich testowich wersëjów sã nié zamôdlëwô, chòc mùszã rzec, że mie to w niczëm nie przeszkôdzô, jeżlë widzã że móm pierszą òficjlaną òperacjową systemã pò prôwdze pò kaszëbskù (chòc jesz z felama) ë z kaszëbską klawiaturą. Terô przińdze mie jesz wama krótkò napisac ò tim jak mòże to òkrãżé ùstôwic, bë “gôdało” do naji w rodny mòwie. Ò tim to ju za sztërk (co ju rëchli jô ju wama przëòbiecôł).

• Zladënk Kubuntu Gutsy Gibbon Tribe 1