Kaszëbsczi Linux ë Ôpen Ùdbë : linuxcsb.org

Chcemë òdnotowac gòscënã, jednegò z wespółrobòtników starnów linuxcsb.org, Michała Òstrowsczégò w Radio Gduńsk, dze mógł òn 21 gromicznika kąsk przëblëżëc słëchińcom aùdicëji Na bôtach ë w bòrach, nają robòtã nad dolmaczënkã dzélów Linuksa na kaszëbsczi, ò jaczi wama na tich starnach piszemë.
Aùdicëjã mòże òdsłëchac w archiwùm gduńsczégò radia – téma dolmaczënkù nachôdô sã kòl kùńca.

Chcemë sprostowac przë ti leżnoscë wëdowiédzã ò naszich starnach – ne są w sécë òd 2006 rokù, a ni “2 lata” jakno mòże to ùczëc w aùdicëji. Jesma rad z tegò, że na téma, chòc gwës w przërówaniu do wszelejaczich sztridów mało medialnô, nalazła sã w Radio Gduńsk.

* Logò Radia Gduńsk pòchôdô ze starnów radio.gdansk.pl ë to òne są jegò miéwcą

Mómë przërëchtowóną dlô waji do zladënkù  platkã CD Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 (csb-lite), dofùlowóną kaszëbsczim jãzëkã ë kąsk zmòdifikòwóną, pierszã òperacjową systemã Linux pò kaszëbskù  – òpiartą w 100% na distribùcëji Kubuntu 9.10.  Je to platka chtërną mòże zladowac z najich starnów ë jaką mòże pòzdze brëkòwac abò prosto z CD, abò téż jã zwëczajno winstalowac. Zamòdlëwómë, dlô nowich brëkòwników Linuksa, abë wëpróbòwôlë jã wprzód prosto z CD – bez instalacëji.

Òbrôz ISO platczi (680 MB) mòże zladowac z negò placu:

• Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 (csb-lite)
  i386 (x86, 32-bitowi, na wersëjô robi równak téż na 64-bitowich kòmpùtrach)

Przëdatnô wama mòże òkôzac sã pòmòc w ùsôdzeniô sztartowi platczi CD pòd Windowsã ze zladowónegò lopka, czëtôjtã proszã ò tim na naji starnie: Zrechtowanié sztartowi platczi cd/dvd pod windowsa

Jakno zrëszëc Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 ju pò wëpôleniu platczi?

Włóżta zwëczajano platkã do wajegò nëkù CD ë zrëszta kòmpùtr z niã bënë. Pò wëskrzënieniu sã sztartowégò menu klëknijta na knąpã  Enter abë zrëszëc systema blós z CD – bez instalacëji. Jeżlë sã to wama nie darzëło, to je nót wama zmienic sztartową pòsobnicã w BIOS kòmpùtra.

Czim je Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10?

Nie je òn tak pò prôwdze niczim jinszim jakno kąsk zmòdifikòwóną wersëjã Kubuntu 9.10 dofùlowóną ò kaszëbsczi ë pòlsczi jãzëk. Ne dwa jãzëczi dôwają nama mòżnotã przëstãpù téż do bòkadny softwôrë w pòlsczim jãzëkù, chtërnô jesz nie je zdolmaczonô na kaszëbsczi. Bëło to dlô naji wôżné, bò dzãka temù nié mómë ògrańczeniô w dofùlowaniu systemë zrozmiałima dlô brëkòwników programama.

Jaczé wspiarcé mô Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10?

Taczé sómé jakno kòżdô jinszô wersëjô Kubuntu – prosto z serwerów ùdbów familëji Ubuntu, dze téż nachôdô sã m.jin. naji dolmaczënk.

(wicy…)

Linux Mint 8 (kòdowé miono: Helena) , distribùcëjô zbùdowónô na nowim Ubuntu 9.10 (Karmic Koala) , òsta wëdónô w slédnym tidzeniu.  Zamkłé w Ubuntu dzéle systemë są téż zamkłé w nowim Mince, ë tak mómë w nim jądro 2.6.31, Gnome 2.28 ë Xorg 7.4, startową programã Grub2, a  sztandardową systemã lopków je téż Ext4.

Jinaczi jakno Ubuntu ë wielu jinszëch linuksowich distribùcëjach, w Linux Mint mómë ju z dodomù winstalowóné nôwôżniészé mùltimedialné kòdeczi, tak że mòże zarô pò instalacëji zrëszac lopczi  MP3, grac platë DVD czë òbzérac filmë na YouTube.

Kaszëbsczé menu Linux Mint 8

Linux Mint 8 - skaszëbiony

Linux Mint przënôszi ze sobą swòjé menu, chtërné ju terô, dzãka naji przë nim robòce, je téż przëstãpné w kaszëbsczim jãzëkù –  to samò tikô sã tipicznych blós dlô Linux Minta aplikacëjów. Na nen ôrt, chòc dolmaczëc, dolmaczimë wicy przë KDE, dostôwô z Linux Mintã brëkòwnik wersëjã òperacjowi systemë Linux òpiarti na GNOME, chtërnô ju z pòzdrzatkù bëtnoscë kaszëbsczégò jãzëka mòże ju dac mù zadowòlenié.

Prostota instalacëji, winstalowóné kòdeczi ë kaszëbsczi jãzëk wëdôwają sã gôdac do kaszëbsczich lubòtników GNOME za ną distribùcëjã. Z czasã bãdze gwës téż wicy przëstspnych kaszëbskòjãzëkòwich aplikacëjów – chãtni do wespółrobòtë są do ni rôczony!!

Zladowac Linux Minta mòże ze starnów: linuxmint.com

Pùnktualno z terminã realizacëji pòkôza sã nowô wersëjô 9.04 (Jaunty Jackalope) pòpùlarny linuksowi distribùcëji Ubuntu. Do zladënkù stoją òbrôzë CD/DVD dlô desktopów ë serwerów z 32 ë 64 bitowima procesorama z architekturą x-86, jakno ë wersëjô Ubuntu 9.04 Netbook Remix na pamiãc USB dlô Netbooków.

Bënë nowégò wëdôwkù mómë m.jin. : nowé jądro (2.6.28.11), X-Server w nowim wëdôwkù 1.6.0, zaktualnioną softwôrã.

Ubuntu zamëkôw se graficzné òkrãżé GNOME 2.26.1, a Kubuntu KDE 4.2.2. Przë tim slédnym wôrt je dodac, że mómë w nim kaszëbską wersëjã KDE jakô je lepszegò kwalitetu jakno rëchliszé wëdôwczi. Króm tegò mają rozwijôrze Ubuntu dorobioné startowanié systemë tak, że skrodzëł sã nama czas startowaniô ò kòl 30%. Familëjô Ubuntu wspiérô téż terô nową systemã lopków Ext4, chtërnô stoi do wëbiérkù króm standardowi jesz u Ubuntu Ext3.

(wicy…)

Ubuntu/Kubuntu/Xubuntu to trzë wersëje z różnëma graficznëma òkrãżama, jaczé òstałë slédno òpùblikòwóné w swòji nowi wersëji 8.10. Nôwikszé widzawné zjinaczi mòże òbaczëc w wëdôwkù z KDE (Kubuntu), dze ju sztandardowò mómë wersëjã pùltu 4.x tegò òkrãzô – na tim téż są tuwò skòncentrëjemë.

Nowé òkrãżé KDE 4.1.2 niese ze sobą, w przërównaniu do 3.5.9, wiele zmianów. W dzélu równak mómë part znónëch nama rëchli fùnkcëjów, jaczé jesz nie są przistãpny w KDE 4.1 – brëkòwnicë co nie chcą tich starcëc, niech òstaną narô jesz przë KDE 3.5.x ë z Kubuntu 8.04 Hardy Heron, nen wëdôwk je dali wspiéróny. Proszëmë przeczëtac na starnach kde.org articzel “Is KDE 4.1 for you?” (“Je KDE 4.1. dlô ce?”) bë sã ùgwësnic, czë ju je wôrt wama przeńc na nowé òkrãżé. Pòmòc w migracëji z KDE 3 na KDE 4 nalezeta na starnach wiki.kubuntu.org .

(wicy…)

Mandriva Linux 2009 je jedną z tich nowich wëdôwków linuksowich distribùcëjów z jaczich na jeséń dostóniemë jesz czile – wëdôwanié znowionëch paczétów co 6 ksãżëców przëjało wiele distribùcëjów, co do tegò doprowôdzô.
Wedle Mandrivë mómë bënë, króm klasykòwich zaktualnieniów ë nowich czérowników, czile nowinów, w tim m.jin. sztartowanié systemë mô bëc terô chùtszé, mómë miec lepszé wspiarcé dlô notebooków, a Splashy zastąpił bootsplash (jidze tuwò  ò systemã do wëskrzenianiô graficzi przë sztarce).

Dlô lubòtników kaszëbsczégò jãzëka w Linukse dobrą nowiną je gwës pòkôzanié tegò w kùńcu téż w ti distribùcëji – wëdôwk z KDE. Mandriva je gwës slédną z tich “wiôldżich” distribùcëjów w jaczi kaszëbizna nalôzła swój plac – kaszëbskô kalwiatura nalazła sã tam ju rëchli.

(wicy…)

Czile dni nazôd pòkôza sã nama nowô wersëjô distribùcëji Fedora: Fedora 9.
Mómë żdóné z wiadłã ò tim do ùsôdzeniô artikla ò tim jak mòże ju nastôwic w Fedorze kaszëbsczi jãzëk w òkrãżu KDE 4.x.

(wicy…)

Piersza wersëją Fedorë w jaczi ju mòże nastôwic kaszëbsczi jãzëk jakno domëszlny dlô całi systemë je Fedorã 9 z òkrãżã KDE 4.x.

Bôczënk: Do instalacëji kaszëbsczi Fedorë je nót przëstãp do nétë!

1. Zladënk òbrôzów ISO

Fedora 9 z KDE mòżeta winstalowac na dwa ôrtë:

1. prosto z live CD jakô zamëkô w se KDE – jeżlë chtos chce brëkòwac blós KDE, to niech to zrobi na ten ôrt – je to zwëczajno wiele mniszi òbrôz do zladënkù jakno òbrôz całi systemë na DVD
2. z DVD, wëbiérając przë instalacëji (pòkôże sã knąpa “Dopasëjë terô”) òkrãżé KDE – jeżlë tegò nié zrobita to winstalëje sã wama systema z GNOME. To nie je równak niżóden problem, bò mòżeta jesz do ni wiedno dograc pòzdze òkrãżé KDE.

Wszëtczé òbrôzë ISO mòże zladowac ze starnów:

• http://fedoraproject.org/pl/get-fedora
• lësta serwerów: http://mirrors.fedoraproject.org/publiclist/Fedora/9/
• lësta torrentów: http://torrent.fedoraproject.org/

Bôczënk: Nimò tegò, że móm przë instalacëji z DVD wëbróny pòlsczi jakno domëszlny jãzëk to pò zrezszëniô KDE wëskrzëniło mie sã menu pò anielskù. Przez to pòmòc w instalacëji kaszëbsczégò jãzëka bãdze zamëkała w se téż doinstalowanié felëjącëch pòlskòjãzëkòwich lopków. Te bãdze nama nót, bë móc zrozmiec jesz niéprzedolmaczoné programë na kaszëbsczi.

2. Instalacëjô kaszëbsczich ë pòlsczich lopków

2.1 Biéjta do KDE-menu ë tam do dzélu “Applications” ë wëbierzta tam pòddzél “Administration“

(wicy…)

Mómë dlô waji dodóny artikel ò tim jak nastôwic kaszëbsczi jãzëk w Debianie Lenny z òkrãżã KDE.

Je to nôslédny przëmiôr na to, że naju robòta przë KDE je widzałô w corôz wicy distribùcëjów, a nié le blós w Kubuntu – co mòże pòmëszlëc czëtając wpisënczi na najich starnach .

Dzél pòmòcë do Linuksa bãdzemë pòmalińkù dofùlowiwac przidatnëma artiklama ë to nié le blós ò kaszëbsczich wersëjach. Jeżlë môta pëtania, czë téż pòmëslënczi na przëdatné artikle, to proszëmë te sélac do naju ze starnë łaczbë.

Czëtôjta: Kaszëbsczi jãzëk w Debian Lenny

Dzysô zajmiemë sã instalacëją kaszëbsczi jãzëkòwi wersëji KDE w Debianie. Je òna ju przistãpnô w wëdôwkù Lenny jaczi mô sã szatbilny pòkôżac kòl kùnca rokù (chòc przë Debainie mòżemë rëchòwac z tim, że to dô czile tidzeniów spòzdzeniô).

Testowô wersëjô Debiana je pòdle naju ju na tëli sztabilnô, że mòże jã zwëczajno brëkòwac, nimò tegò mùszimë dac òstrzegã, że jeżlë ji bãdzeta ùżëwac, to brëkùjeta ji na swòją òdpòwiedzalnotã.
(wicy…)