Pòprôwczi do zôpisownika RKJ

Òpùblikòwóné w: Òglowé nowinë — Mark @ 9:28 dp 29 stë. 2007 Dopòwiesców (5)

Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka ùstalëła 19. stëcznika (òpùblikòwôła pôrã dni pózdni) pòdôwając pòd pùbliczną diskùsëjã zôpisownik “Podstawowe wskazania dotyczące wdrażania języka kaszubskiego do systemów informatycznych“.
Jakno karno lëdzi aktiwno dzéjającëch przë wprowôdzanim kaszëbsczégò jãzëka do infòrmaticznëch systemów mómë zgłoszoné, w jãzëkach kaszëbsczim ë pòlsczim, do tegò naji pòprôwczi, jaczé mòżeta niżi òbôczëc.

Tikają sã òne:

– dodaniô wëdowiédzë ò lokalizacëji kaszëbsczégò jãzëka jaką ju dô (csb_PL)
– drobnëch pòprôwków co do alternatiwnegò zôpisu jaczi dô w (x)html
– sprowôdzeniô zestôwkù lëterów do blós kaszëbsczich (pismiono gôdô ò “…wdrażania języka kaszubskiego do systemów informatyczny”)
– sprostowaniô co do klawiaturë pòlskò-kaszëbczi
– dodaniô kaszëbsczi klawiaturë jakô nachôdô sã bënë uniksowich systemów (n.p. Linux)

Chcemë jesz tuwò dodac, że kaszëbskô klawiatura ë lokalizacëjô do uniksowich systemów òstałë wprowadzoné przed pòwòłaniém Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka.

Radzëzna pòdôwô kùńc diskùsëji na 30. strumiannika 2007 rokù ë kòżdi co mô jaczis bôczënczi mòże téż te sélac na adresã RKJ rjk_AT_kaszubi_DOT_pl (_AT_to merk @, _DOT_ to pùnkt).

_______________________________________

Spòdlowé wskôzë tikającé sã wprowadzaniô kaszëbsczégò jãzëka do infòrmaticznëch sytemów. (*)

1. Òznaczenié kaszëbsczégò jãzëka
Do skrodzënë òpisëwôjący kaszëbsczi jãzëk je nót brëkòwac òznaczeniô „CSB” – spójnegò z normą ISO-639-2.

2. Lokalizacëjô kaszëbsczégò jãzëka
Na dzysô wprowadzonô je do òperacjowi systemë Linux lokalizacëjô csb_PL (kaszëbsczi jãzëk (csb) , brëkòwóny w Pòlsce (PL)).

3. Kaszëbsczé òsoblëwé lëterë ë jich kòdowanié
W kaszëbsczim pisënkù brëkùjemë 22 òsoblëwé znaczi (11 parów wiôldżi / môłi znak): ã, ą, é, ë, ł, ń, ò, ó, ô, ù, ż. Do jich kòdowaniô je nót ùżëwac sztandardu Unicode. Tabela 1 przedstôwiô kòdë pòjedińczëch znaków: Unicode w zôpisu dzesãtnym ë szesnastkòwim jakno ë dodôwny alternatiwny zôpis dlô XHTML/HTML 4.

4. Kaszëbsczi ùstôw klawiaturë
Zamôdlëwô sã brëkòwanié z klawiaturë kaszëbsczich òsoblëwëch lëterów, przez równoczasné wcësniãce klawiszów „prawi Alt” z pasowną klawiszą znaka.
Tabela 1 przedstôwiô skrodzënë z klawiaturë dlô dónëch znaków.
Òbrôzk 1 przedstôwiô graficzną schemã ùstôwù klawiaturë.

Bôczënczi:

1. Klawisze zezwôlëjącé ùzwëskanié kaszëbsczich lëterów nachôdôją sã na klawiaturze zgòdno z logiką pòlsczégò ùstôwù:

a. wiedno na placu lëterów òd jaczich pòchôdôją
b. znaczi spójné z pòlsczima òstałë na swòjëch placach
c. przë dwóch znakach opiartëch na ti sami spòdlowi lëterze, drëdżi nachôdô sã wiedno w ti sami rédze, pò prawi starnie – rozwiązanié analogiczné do pòlsczégò położenia lëterów “ż” i “ź”
d. wëjimkã je tuwò zestôwk trzech kaszëbsczich znaków ò, ó, ô, w jaczim to jeden z nich (ò) nalôzł sã z lewi starnë lëterë òd jaczi pòchôdô, równak dali w jedni z nią rédze.

2. Sprawa położeniô merka „€” (eùro) .
Wzérając na pòlsczi ùstôw klawiaturë dlô òperacjowi systemë Linux, je widzec dwa zgòdné z nim place dlô tegò znakù, jaczé mòżemë téż ùżëwac dlô kaszëbsczégò ùstôwù klawiaturë:

a. prawô klawisza Alt + cyfra 2
b. prawô klawisza Alt + cyfra 5

3. Bëtnosc kaszëbsczégò ùstôwù w òperacjowich systemach.
Na dzys dzéń, pòkazanô wëżi kaszëbskô klawiatura, je już w nowich wersëjach òperacjowi systemë Linux. Dô téż programë ùmòżlëwiôjącé ji dodanié do òperacjowich systemów Windows ë MacOSX.

Bôczënk: Alternatiwno mòże ùżëwac dwajãzëcznegò ùstôwù – pòlsczi ùstôw klawiaturë (tzw. programistë) rozcygniãti ò kaszëbsczé znaczi (òbrôzk 2).

Tabela 1. Kòdowanié kaszëbsczich òsoblëwëch znaków ë jich skrodzënë z klawiaturë

Znak

Alt-kòd
XHTML/ HTML 4

Unicode

Sparłączenié klawiszów

dzesãtno

szesnastkòwò

     

Ą

ą

 

260

261

0104

0105

Alt-A

Alt-a

Ã

Atilde

195

00C3

Alt-S

ã

atilde

227

00E3

Alt-s

É

Eacute

201

00C9

Alt-E

é

eacute

233

00E9

Alt-e

Ë

Euml

203

00CB

Alt-R

ë

euml

235

00EB

Alt-r

Ł

 

321

0141

Alt-L

ł

 

322

0142

Alt-l

Ń

 

323

0143

Alt-N

ń

 

324

0144

Alt-n

Ò

Ograve

210

00D2

Alt-I

ò

ograve

242

00F2

Alt-i

Ó

Oacute

211

00D3

Alt-O

ó

oacute

243

00F3

Alt-o

Ô

Ocirc

212

00D4

Alt-P

ô

ocirc

244

00F4

Alt-p

Ù

Ugrave

217

00D9

Alt-U

ù

ugrave

249

00F9

Alt-u

Ż

 

379

017B

Alt-Z

ż

 

380

017C

Alt-z

Òbrôzk 1. Schema kaszëbsczégò ùstôwù klawiaturë.

kaszebsko_klawiatura.png

Òbrôzk 2. Schema alternatiwnegò ùstôwù klawiaturë – pòlskô klawiatura dlô Windowsa rozbùdowanô ò kaszëbsczé znaczi.
polsko_klawiatura_plus_csb.png
Òbjasnienié òbrôzków

Farwë klawiszów:

  • zelony – oznôczô pòłożenié zgòdné z pòlską klawiaturą
  • żôłti – oznôczô pòłożenié kaszëbsczich znaków różnëch òd pòlsczich
  • czerwiony – znaczi pòlsczégò ùstôwù (dlô windowsa), jaczé nie zezwôlôja na jich brëkùnk dlô kaszëbsczich lëterów (tikô sã blós alternatiwnegò rozwiązaniô)

_______________

  • (*) Spòdlowi tekst w pòlsczim jãzëkù: Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka
  • Kaszëbskô wersëjô ë dodôwnô wëdowiédzô z pòprôwkama: Kaszëbsczé karno domlôczów Linuksa

Nen wpisënk òstôł dodóny w pòn., 29, stë., 2007 ò 9:28 dp ë nalôzł sã w dzélu Òglowé nowinë. Mòżeta dozérac nen wpisënk dzãka pòwrózkòwi RSS 2.0. Mòżeta òstawic dopòwiesc , abò trackback ze swòji starnë.

Dodôj do załóżków

5 dopòw. »

  1. Pò prôwdze do Wskôzów je wórt dodac zapis ò lokalizacëji csb_PL. Le nié nôleżi parłączëc ti lokalizacji z niżódnym kònkrétnym òperacyjnym systemã (tuwò: z Linuksã), bò mògłobë z tegò jisc wrażenié, że jinszych sytemów ta lokalizacja sã nié tikô. Procemno – nôleżi rozkòscérzac tã lokalizacjã, żebë òna sã pòjawiła w jak nôwicy systemów.

    I wiôldżé achtniénié dlô ùtwórców kaszëbsczégò Linuksa za jich robòtã, bëne ji za ùsôdzenié kaszëbsczi lokalizacji.

    Przë lëżnosce: chtos miôł mësloné ò lokalizacjach csb_DE, csb_US, a pò òstatnych migracjach téż csb_IE?

    Dopòwiesc przez Stanisław Geppert — grom. 3, 2007 @ 10:51 pp

  2. Tam stoi napisóné, że na lokalizacëjô òstała na dzysô do Linuxa wprowadzonô – Linux je tuwò le żëwim przëmiôrã na to.

    Rozmiejã, że le to sã Wama widzy, a nen drëdżi żëwi przëmiôr z klawiaturą ju nié 🙂

    Nie wëdôwô mie sã, bë bëło nót dodôwac te jinsze lokalizacëje, jeżlë ju to barżi csb_CA, le tuwò bë trza bëło nawiązac łączbã z lëdzama z “Wilna” bë sã ùgësnic czë to mô jesz jaczi cwek.

    Dzãka za dobré słowò co do robòtë przë dolmaczënkù – wkôzë wskôzama, a robòta robòtą.

    Dopòwiesc przez Mark — grom. 3, 2007 @ 11:32 pp

  3. Jô mëszlã, że to jesz nie je czas na taczi dokùment jakno ne Wskôzë. Nôpierwi mùszi bëc zacwierdzonô bez RKJ słowizna (miona miesąców, dniów, datum ëtp), co téż je pòdspòdlim lokalizacëji wszëtczéch systemów, czë to òperacjowëch czë internetowëch (CMS, blodżi…). Ë takô słowizna mùszi so nalezc jakno aneks do dokùmentu. Je jesz czile spraw jaczi bez ne dokùmentë, Twój czë naji, nie są rozwiązóné. Zdrzë co je w Ustawienia regionalne w Windowse ë dozdrzësz, że nót je dopisac téż taczé sprawë jakno np. dëtczi, czas, lëczbòwi systemë ëtp. Nen dokùment nié mô bëc doch czérowóny do zwëkòwégò brëkòwnika ë nie je téż dlô niegò wôżny. To blós wskôzë dlô lëdzy co bë chcële richtich so wzyc za ùsôdzenié kaszëbiznë w systemach (òperacjowëch czë internetowëch). A dlô nich nót je wicy wëdowiédzë, nie tikającëch so blós pisënkù

    Króm òglowi słowiznë ò jaczi móm wëżi napisóné, mùszi bëc téż dodôwk z pòdspòdliwą kòmpùtrową słowizną, żebë RKJ téż mògła so zajimnąc ji zacwierdzenim. Jô mëszlã, że eżlë to mdzemë ju mielë parôt, téj mòże zgłoszëc dokùment do radzëznë. Narô to jô nie jem gwës, chto mdze tegò brëkòwôł, kò doch nie ma, bò jesma ju wiele dali nigle to co je zapisóné we wskôzach a nie mdze z naszi starnë aprobatë na dokùment jaczi mdze tikôł so blós pisënkù a nie richtich ùsôdzania kaszëbiznë w kòmpùtrach (lokalizacëji!). Czej naleze so chtos, chto mdze chcôł ùsôdzëc lokalizacëjã Windowsa to bë fejn dlô niegò bëło, żebë nie mùszôł sóm robic wszëtczégò òd zaczątkù, le brëkòwôł tegò co ju mómë zrobioné.

    Lokalizacëjowi lopczi, nimò tegò, że jinaczi wëzdrzą w różnëch systemach, tikają so prawie tëch samëch spraw, téj nie mô nick procëm (wedle mie), żebë wzyc z naji lokalizacëji to czegò felëje terô we wskôzach. Òbaczë w sécë wëdowiédzã ò lopkù locale w Linukse, przë robòce z Mac OS X czë Windowse mdze nót tëch samëch informacëjów ë mùszą so òne nalezc we wskôzach. Ma taczé sprawë móma ju przetestowóny ë chãtno mòżema dodac je do negò dokùmentu. Eżle të jes chãtny na wespółrobòtã przë ti sprawie, téj z naszi starnë téż problemù nié mô a zarôzkù mòżema nacząc dodawanié felëjącëch spraw ë pòddanié jich diskùsëji.

    Nie jem gwës czë to dô taką mòżlewòtã bë miec csb_DE czë csb_CA, tak jakno to nié dô pl_US, pl_IE…

    Dopòwiesc przez Michôł — grom. 4, 2007 @ 12:05 dp

  4. Eżlë jidze ò całowną analizã “wskôzów” to jem tuwò zgòdny z tim co Michôł wëżi napisôł. Zdrzã na to co ma wësłôlë le jakno na prostą fòrmã bôczëniô na to, że tak pò prôwdze to ne wskôzë za wiele nie wnoszą w ti fòrmie w jaczim òstałë òpùblikòwóné. Nié wiem téż, czë je tak pò prôwdze nót tim narô òbcążac RKJ, jakô tak pò prôwdze (z malińczima wëjimkama) ùchwôlôjąc taczé pismiono nie wie co bë sã bënë mùszało nalezc, czë jakno mòże te bënowi fele pòprôwic. Słowizna, to je to co dlô wszëtczich je wôżné ë gwës trza bë bëło sã wprzód na tim skòncentrowac.

    A te dzywòlądżi z lokalizacëjami to nie je chòba pò prôwdze mòżno w żëce wprowadzëc, mòże ten z Kanadą bë ë bëł jakòs tam ùzasadniony, le jak ju wëżi jô pisôł nie mô to chòba tak pò prôwdze wiôldżegò cwekù. csb_PL to pòdle mie jedinczô logicznô lokalizacëjô jaką to dô.

    Dopòwiesc przez Mark — grom. 4, 2007 @ 12:55 dp

  5. […] Więcej informacji (w języku kaszubskim) na stronach linuxcsb.org. […]

    Sygnale Pingback przez Kaszubska Strona Informacyjna | kaszubia.com » Propozycje Rady Języka Kaszubskiego związane z kaszubszczyzną w informatyce — séw. 29, 2007 @ 10:23 pp

Pòwrózk RSS do tegò wpisënka. URL sygnalu TrackBack

Dodôj dopòwiesc