Kaszëbsczi Linux ë Ôpen Ùdbë : linuxcsb.org

Nowé Wine miało sã ùkôzac jesz w czerwińcu, le trza bëło nama pòżdac na wersëjã 1.2 do lëpińca. Wine to aplikacëjô, chtërnô dôwô mòżnota niejednym programòm dlô Windowsa robic m.jin. pòd Linuksã. Nôwôżniészą nowòtą wersëji 1.2 je wspiarce pòd Linuksã dlô 64-bitowich windowsowich aplikacëjów.

Dorobiony òstôł w nowim Wine kąsk téż jegò bùtnowi wëzdrzatk, mómë téż lepszé wspiarcé dlô Direct3D – co je wôżné dlô tich co chcą zrëszac windowsowé grë pòd Linuksã.

Wine to pòmòcnô programa, dzãka ni mòże zrëszëc pòd Linuksã wiele programó ùsôzonych dlô Windowsa, jakno n.p. fejn darmôk programã, chtërną je kaszëbsczi słowôrz Riszarda Grzesło.

Wine – zladënk: winehq.org/download

Nié, nie je to jesz natiwnô wersëjô. To dzãka WINE, chtërne je òdpòwiedzólné za légã zgódnoscë z Windowsã mòżemë na prosti ôrt zajinstalowac a pózdze brëkòwac ti programë.

Na starnie Softopediji mòże przeczëtac prowôdnik dze na òbrôzkach wëdolmaczonô je jinstalacëjô na przëmiôrze Ubuntu. Òkróm Linuksa, nót mdze nama Wine w wersëji 0.9.54 a téż CD platka z Photoshopã CS2.

Nie wszëtczim nót je taczégò kòmbajna do robieniô graficzi, czë téż nie kòżdi chce kùpòwac drodżé programë do prostich grafikòwëch robòtów, dlôtë bédëjemë jesz zapòznónié sã z ôpenùdbòwą programą GIMP, swòją drogą téż dosc rozbùdowóną abò Kritą chtërna jidze szlachã Photoshopa jeżlë jidze ò wëzdrzatk. Òbie ne programë są przëstãpné w wnetka kòżdi distribùcëji Linuksa zamëkającej w se òkrãża GNOME abò KDE.

Lubi mie czasã òbzéranié filmów na kòmpùtrze. Òsoblëwie slédno zdrzã na stôri filmë jaczi jidze nalezc na stage6.divx.com. Równak, żebë miec przëstãp do dostónków ti serwerë, nót je w (K)Ubuntu (mést dlô jinëch distribùcëjów bãdze juwerno) zainstalowac paczét mozilla-mplayer. Jeżlë to nie sygnie ë wcyg na starnie bãdze wëdowiedzô, że filmë òdgrëwac pòd Linuksã mòże w Mplayer, to w Konsolë dodôwómë wpisenczi:

cd /usr/lib/firefox/plugins/
sudo ln -s /usr/lib/mozilla/plugins/mplayerplug-in-dvx.so
sudo ln -s /usr/lib/mozilla/plugins/mplayerplug-in-dvx.xpt

Terô jesz zrëszamë Firefoksa znowa ë ju mòżemë wzérac na fejn filmë!

Mój bédënk:

• http://stage6.divx.com/The-Last-Stop/videos/

• http://stage6.divx.com/Film-Vault/videos/

Jak ma w czerwińcu pisôle nen articzel, to tej Kubuntu 7.10 nachôdôło sã jesz w rozwijowi wersëji ë generalno ë ni zamôdlëwôło sã ji do codniowegò brëkùnkù. Le terô jó to wëzdrzi jinaczi ë mòże smiało instalowac kùncową wersëjã ti distribùcëji. W ni to nachôdôja sã ju kaszëbsczé jãzëkòwé lopczi dlô KDE bënë ë mòże ji brëkòwac w kaszëbsczim jãzrkù jakno domëszlnym.

Przez to téż mómë przeniosłé całowny articzel ò instalacëji kaszëbsczégò jãzëka do dzélu ò kaszëbsczim Linukse:

• Kaszëbsczi jãzëk w Kubuntu 7.10

Rôczimë do czëtnictwa ë brëkùnkù Linuksa w naji rodny mòwie.

Pierszé pëtanié jaczé sã mùszi pòkôzac przë taczim wiadle, to pò co to kòmù eżlë mómë dlô Linuksa taczé przezérniczi jakno Firefox, Opera, Konqueror ë wiele jinszëch òpiartëch na nëkù Mozillë. Nibë prôwda, le wôrt je téż pamiãtac ò Webdesignerach (ùsôdzającëch internetowé starnë) co zwëczjano mùszą testowac wëzdrzatczi starnów téż na IE, bò nen przezérnik dominëje w sécë ë bëłobë ideòwą głëpòtą tegò nie ùznac ë przë ti leżnoscë ùtracëc téż pòtencjalnëch zleceniodôwców, czë ò starnach jaczé nalezeta n.p. na osiolki.net co nie zezwôlają jinszëm przezérnikòm przistãpù do se (tak mòże bëc n.p. przë niejednëch starnach banków co ùniemòżlëwi nama przeprowadznie bankòwëch transakcëjów).
(wicy…)

Móm ë ju wama pisóné ò tim jak ùstôwic kaszëbską ë pòlską klawiaturã w KDE, në to terô przëszedł ju czas na to, bë Wama pòkôzac ja letkò mòże to zrobic w GNOME. Òstónã tuwò, jak ju rëchli, przë Debianie 4.0 (w Ubuntu je to ju mòżlëwé w wersëji 7.04). Proszã równak nie zabiwac ò tim, że kaszëbskô klawiatura nie je jesz bënë wszëtczich distribùcëjów, chòc tëch je ju corôz wicy.

Pòmòc ò ùstôwie klawiaturë w GNOME mómë wama ùprzistãpnioną w dzélu Kaszëbsczi Linuks, w artiklu:

• Kaszëbskô klawiatura w GNOME

Jesz nié mô nowégò KDE a ju mòżemë òbaczëc jakno wëzdrzëc mdą niechterny aplikacëje. Dzysô zastãpnik stôrégò KMenu jaczim je Kbfx. Miono mòże nie je nôlepszé, leno nie jidze ò to jakno to mianowac, le jak mdze to wëzdrzëc w codniowi robòce.

Nôpierwi instalacëjô. Jak zwëkòwò, je to letkô sprawa ë abò w kònsolë piszemë

sudo apt-get install kbfx

abò w Synapticu czë Adepce szëkómë paczétu kbfx.

(wicy…)

Corôz wicy nowich distribùcëjów zamëkô ju w se z dodomù kaszëbską klawiaturã (OpenSUSE 10.2, KNOPPIX 5.11…). Në to ë przëszed ju chòba czas na to bë wama pòmóc w ji dodaniô do pòlsczégò ùstôwù. Bënë ju òna je, le trza jã aktiwòwac, a że òbrôz gôdô wicy jakno słowa, to ë na pòmòc òsta òpiartô w 90% na òbrôzkach.

Articzel na przëmiôrze Linuksa Debian 4.0 (etch) z graficznëm òkrãżém KDE (przëmiôr z GNOME przińdze za sztót) mómë wama ùprzistãpniony w dzélu Kaszëbsczi Linuks, w artiklu:

• Kaszëbskô klawiatura w KDE 3.5.x

A kùńcowi efekt ùstôwù mòżeta òbôczëc niżi na òbrôzkù

Òd dzysô chcemë dawac na starnie linuxcsb.org krótczé ùczbë brëkòwaniô linuksa na przëmiôrach. Na piérszi dzél przińdze ùsôdzenié nowich repòzytorëjów w Kubuntu, Ubuntu, Xbuntu, Edubuntu ë jeszjinëch wersëjach ti distribùcëji. Cëż to taczégò? Repòzitorëja to môle w jaczich jidze nalezc programë dlô naji distribùcëji linuksa. Zwëkòwô w kòżdim Ubuntu je lësta taczich placów, leno dzãka patentom czë licencëjom nie mô henë wiele aplikacëji jaczich mòże bëc nama nót, jakno np. kòdeków do mp3, dvd czë divix, programów Flash czë Java ëtp. Najim célã na dzysô je zwikszenié ti lëstë. Wszëtkò co mdzemë terô robic, jidze zrobic téż w “òknach”, le nają dbą je téż naùczenié kąsk òbsłëdżi tegò krajëmnégò nôrzãdza jaczim je dlô wielu kònsola, jinaczi zwónô terminalã.

(wicy…)

Jesz nie je parôt fejn skaszëbionô systema a ju jidze ò ni pòczëtac – narô są le dwa artikle, jeden w naszekaszuby.pl a drëdżi w dodôwkù Trzëgard (Trójmiasto) do Wëbòrczi Gazétë (Gazeta Wyborcza) ë na jich starnie.

Nimò tegò co je napisóné w Gazéce, ze starnë linuxcsb.org jãzëkòwëch paczétów dostac nie jidze. Narô je blós mòżlewòta skòntaktowóniô sã z redachtorama, czë to w dopòwiescach, czë przez e-mail ë òd nich zwëskanié pòmòcë (a na gwës pòmògą ùsôdzëc kaszëbskòjãzëkòwą wersëjã linuksa).

Mómë ùdbã, żebë ju za sztërk wëdac ë ùprzistãpnic dlô wszëtczéch skaszëbioną wersëjã Kubuntu z dodôwkama, dzãka czemù mdze nót blós włożëc platã LiveCD do nëkù a włączëc kòmpùtr. Jakno w kòżdi wersëji Ubuntu, téż ë w ti mdze mòżlewòta zainstalowania ji na diskù. Czedë mòże so spòdzëc ti platë jesz nie mòże rzec – mómë starã, żebë bëło to jak nôchùtczi.