Ubuntu 10.04 LTS

Kubuntu 10.04 LTS je pierszą wersëją z dołgòterminowim wspiarcém, chtërnô zamëkô w se KDE 4 – tã wersëja KDE je téż zdolmaczonô na kaszëbsczi ë przez to Kubuntu mòże dali nastôwic na kaszëbsczi jãzëk, jak to ju bëło w slédnych latach.
Jeżlë sygnie nama czasu, to bãdzemë mielë starã ò to, żebë ùprzëstãpnic wama tuwò téż kaszëbskòjãzëkòwò zrëchtowóny òbrôz ISO, chtëren bãdze szło wëpôlëc na platczi CD czë DVD.

Nowé wersëje mòże zladowac ze starnów:

• Ubuntu: ubuntu.com/getubuntu/download
• Kubuntu: kubuntu.org/getkubuntu

Òbrôz ISO platczi (680 MB) mòże zladowac z negò placu:

• Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 (csb-lite)
  i386 (x86, 32-bitowi, na wersëjô robi równak téż na 64-bitowich kòmpùtrach)

Przëdatnô wama mòże òkôzac sã pòmòc w ùsôdzeniô sztartowi platczi CD pòd Windowsã ze zladowónegò lopka, czëtôjtã proszã ò tim na naji starnie: Zrechtowanié sztartowi platczi cd/dvd pod windowsa

Jakno zrëszëc Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 ju pò wëpôleniu platczi?

Włóżta zwëczajano platkã do wajegò nëkù CD ë zrëszta kòmpùtr z niã bënë. Pò wëskrzënieniu sã sztartowégò menu klëknijta na knąpã  Enter abë zrëszëc systema blós z CD – bez instalacëji. Jeżlë sã to wama nie darzëło, to je nót wama zmienic sztartową pòsobnicã w BIOS kòmpùtra.

Czim je Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10?

Nie je òn tak pò prôwdze niczim jinszim jakno kąsk zmòdifikòwóną wersëjã Kubuntu 9.10 dofùlowóną ò kaszëbsczi ë pòlsczi jãzëk. Ne dwa jãzëczi dôwają nama mòżnotã przëstãpù téż do bòkadny softwôrë w pòlsczim jãzëkù, chtërnô jesz nie je zdolmaczonô na kaszëbsczi. Bëło to dlô naji wôżné, bò dzãka temù nié mómë ògrańczeniô w dofùlowaniu systemë zrozmiałima dlô brëkòwników programama.

Jaczé wspiarcé mô Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10?

Taczé sómé jakno kòżdô jinszô wersëjô Kubuntu – prosto z serwerów ùdbów familëji Ubuntu, dze téż nachôdô sã m.jin. naji dolmaczënk.

Je Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 nową distribùcëją?

Nié, nie je.

To le zestôwk aplikacëjów ë nastôwów jaczé kòżdi mòże téż sómemù ù se w Kubuntu ùsôdzëc.
Ùsôdzony òstôł òn do tegò, abë zlëtczic nowim brëkòwnikòm Linuksa prawie ne nastôwë.

Jak to je w nim z pisaniém pò pòlskù?

Mómë aùtomatno dodóné dwa ùstôwë klawiatrë: kaszëbsczi ë pòlsczi. Klëknijta zwëczajno na pòlską fanã z nôdpisã “csb” abë zmienic ùstôw na pòlsczi ë znôwù nazôd abë dobëc kaszëbsczi.

Jak to je z tim kaszëbscizm dolmaczënkã?

Mómë starã òd 4 lat ò to abë naji dolmaczënk bëł jak nôlepszi, jesma równak le lëdzama, a lëdze robia fele, stądka proszimë ò zrozmienié dlô przez waji dozdrzónych zmiłków.
Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 zamëkô w se w przédnym dzélu naji całowny dolmaczënk òkrãżô KDE ë je dofùlowóny baro malińczim dzélã przëstãpnegò w kaszëbsczim najegò dolmaczënka Ubuntu.

Gdze dobëc pòmòcë w sécë?

Pòmòcné artikle dobëjeta  m.jin.:

• na pòlskòjãzëkòwich starnach: ubuntu.pl
• anielskòjãzëkòwich starnach kubuntu.org
  

Żëczëmë wiele szpôsu w testowaniu!!!

Mark Kwidzińsczi ë Michôł Òstrowsczi

Linux Mint 8

Jinaczi jakno Ubuntu ë wielu jinszëch linuksowich distribùcëjach, w Linux Mint mómë ju z dodomù winstalowóné nôwôżniészé mùltimedialné kòdeczi, tak że mòże zarô pò instalacëji zrëszac lopczi  MP3, grac platë DVD czë òbzérac filmë na YouTube.

Kaszëbsczé menu Linux Mint 8

Linux Mint 8 - skaszëbiony

Linux Mint przënôszi ze sobą swòjé menu, chtërné ju terô, dzãka naji przë nim robòce, je téż przëstãpné w kaszëbsczim jãzëkù –  to samò tikô sã tipicznych blós dlô Linux Minta aplikacëjów. Na nen ôrt, chòc dolmaczëc, dolmaczimë wicy przë KDE, dostôwô z Linux Mintã brëkòwnik wersëjã òperacjowi systemë Linux òpiarti na GNOME, chtërnô ju z pòzdrzatkù bëtnoscë kaszëbsczégò jãzëka mòże ju dac mù zadowòlenié.

Prostota instalacëji, winstalowóné kòdeczi ë kaszëbsczi jãzëk wëdôwają sã gôdac do kaszëbsczich lubòtników GNOME za ną distribùcëjã. Z czasã bãdze gwës téż wicy przëstspnych kaszëbskòjãzëkòwich aplikacëjów – chãtni do wespółrobòtë są do ni rôczony!!

Zladowac Linux Minta mòże ze starnów: linuxmint.com

Tak bëło téż w tã jeséń – w slédnych tidzéniach pòkôzałë sã distribùcëje:

• Ubuntu 9.10
  ë kòl ni té:
  • Kubuntu 9.10
  • ë Xubuntu 9.10
• openSUSE 11.2
• Fedora 12

Kòżdô z nich niese ze sobą zaktualnioną softwôrã, nowé jądra Linuksa ë generalno to mniszé czë wikszé zmianë na lepszé ë to tak, że tak pò prôwdzë to kòżdi mòże nalezc, westrzód nich,  pasowną distribùcëjã dlô se.  Instalacëjô kòżdi z wëżi namieniónych je zblëżono letkô ë nawetka ti, co nié mają zebrónegò wiôldżegò doswiadczeniô w ni, bãdą w sztãdze sã z nią pòradzëc.

Instalownik Firefoksa w Kubuntu 9.10

Przez to, że dolmaczimë na kaszëbsczi KDE ë tipiczné distribùcjowé dzéle prosto przë Kubuntu chcemë le zamòdlëc tã distribùcëjã dlô tich, co chcą nastôwic w Linukse kaszëbsczi jãżëk, bë ji prawie brëkòwôlë, przez to że je òna nôbarzi skaszëbionô.

Òstôwając przë Kubuntu, to nie wiémë jak wama, le nama wiédno gwës felowało to, że pò instalacëji nie dało bënë zarô przezérnika Firefox. Terô téż gò jesz nie dô chòc je ju lżi gò doinstalowac, a to dzãka môłi aplikacëji (téż pò kaszëbskù) jaką mòże nalezc w internetowim dzélu menu KDE.

Zamëkô òno w se kòl 80 zaktualnieniów paczetów, dze króm zasztopaniô czile dzurów bezpiekù, mómë prosté kòrektë wszelejaczich kòmpònentów zwikszającé jich kòmpatibilnotã. Abë przë nowi instalacëji wersëji 8.04.3 nie bëło nót ladowac za wiele zaktualnieniów ùprzëstãpniô distribùtor terô téż nowé instalacjowé media. Zaktualnioné òstało téż hardwôrowé wspiarcé zamkłé w jądrze Linuksa.

Fùlwspiarcé dlô całi familëji Ubuntu 8.04 stoi na serwerach dlô desktopòwi wersëji do łżëkwiata 201, a dlô serwerowi do łżékwiata 2013 rokù

Drobnotë zmianów mòże przrczëtac na starnie https://wiki.ubuntu.com/HardyReleaseNotes/ChangeSummary/8.04.3

Nowô wersëjô stoi do zladënkù na starnie: ubuntu.com/getubuntu/download

Pùnktualno z terminã realizacëji pòkôza sã nowô wersëjô 9.04 (Jaunty Jackalope) pòpùlarny linuksowi distribùcëji Ubuntu. Do zladënkù stoją òbrôzë CD/DVD dlô desktopów ë serwerów z 32 ë 64 bitowima procesorama z architekturą x-86, jakno ë wersëjô Ubuntu 9.04 Netbook Remix na pamiãc USB dlô Netbooków.

Bënë nowégò wëdôwkù mómë m.jin. : nowé jądro (2.6.28.11), X-Server w nowim wëdôwkù 1.6.0, zaktualnioną softwôrã.

Ubuntu zamëkôw se graficzné òkrãżé GNOME 2.26.1, a Kubuntu KDE 4.2.2. Przë tim slédnym wôrt je dodac, że mómë w nim kaszëbską wersëjã KDE jakô je lepszegò kwalitetu jakno rëchliszé wëdôwczi. Króm tegò mają rozwijôrze Ubuntu dorobioné startowanié systemë tak, że skrodzëł sã nama czas startowaniô ò kòl 30%. Familëjô Ubuntu wspiérô téż terô nową systemã lopków Ext4, chtërnô stoi do wëbiérkù króm standardowi jesz u Ubuntu Ext3.

Òbrôzë platków mòże zladowac darmôk z:

• Kubuntu: http://www.kubuntu.org/getkubuntu
• Ubuntu: http://www.ubuntu.com/getubuntu/

abò téż zamówic darmôk CD z negò placu:

• Kubuntu: https://shipit.kubuntu.org/
• Ubuntu: https://shipit.ubuntu.com/

Debian GNU/Linux 5.0

Lubòtnicë Debiana bãdą na gwës z niegò rad. Mómë do zladënkù distribùcëjã dlô wielu wszelejaczich architekturów, jakô zamëkô w se stabilny ë zaktualniony zestôwk softwôrë (jądro 2.6.26, X.org 7.3, Gnome 2.22).  Z nowinów, jak na Debiana, mómë graficznegò instalownika, z jaczim mòże lżi winstalowac tã distribùcëjã, chòc ni mómë w nim wicy mòżnotów jakno w tribie tekstowim.

Standardowò instalëje sã nama graficzné òkrãżé Gnome, a pùlt òstôł w nim baro dopasowóny rozłożeniém menu na to co znómë z Ubuntu. Òkrãżé KDE zamkłé w Debianie “Lenny” to 3.5.10 (zamëkô w se kaszëbsczi jãzëk)- sparłãczoné je to z tim, że przed zamrożeniém softwôrë jaką zamëkô w se Debian, KDE 4 nie bëło dosc dla ni stabilné – mòże równak doinstalowac téż wersëjã 4.2.

Mùltimedialnota Debiana je terô ju przërónywalnô do Ubuntu, co téż je dobrą nowiną.

Debian GNU/Linux 5.0. “Lenny” je pierszim stabilnym wëdôwkã ti distribùcëji jaczi zamëkô w se standardowò kaszëbsczi jãzëk.

• Zladowac systemã mòże ze starnów ùdbë: http://www.debian.org/distrib

Òd wersëji 11.1 mómë bënë klôrowné rozdzélenié wòlny ë swòji Softwôrë. OpenSuse-DVD zamëkô w se òd terô blós wòlno przëstãpną softwôrã; jinszé paczétë (kòdeczi,nié OSS softwôrã ëtp) je nót zladowac z sécë, abò zladowac ze starnów ùdbë OpenSuse dodôwną Non-OSS-CD jakô wiele z nich w se zamëkô. Tim rozdzéleniém chcą rozwijôrzë ti ùdbë zletczëc dôlszé roskòscërzanié ti distribùcëji – z mëszlą ò spòdlowi wersëji dlô jinszëch programistów, jaczi bë chcelë na ni bùdowac swòje distribùcëje (jak to fùnkcjonëje mòże ùzdrzëc w przëtrôfkù Debiana czë na nim òpiartegò Ubuntu). Równoczasno zlëtczonô òsta, w przërównaniu do rëchli, w nowim wëdôwkù instalacëjô dodôwny softwôrë jakno n.p. kòdeków mp3 czë grôcza flasha.

Do wëbiérkù pùltów mómë sztandardowò ju KDE w wersëji 4.1.3 (wersëjô 3.5.10 je zeszłô do òptacëji “jinszé pùltë”, co òznôczô blós, że KDE 4.x stało sã ju dosc szlabilnëm pùltã dlô rozwijôrz OpenSuse) ë Gnome 2.24.1. Czile mòdułów Yasta (w tim particjonowanié czë instalacëjô drëkerów) òstałë przerobioné.

OpenSuse jakno distribùcëjô z cëskã na KDE je na gwës dobrim wëbiérkã dlô lubòtników Linuksa. Bënë mómë téż dali mòżnotã wëbiérkù kaszëbsczi jãzëkòwi wersëji, chòc nie je òna tak fùl skaszëbionô jakno w Kubuntu.

OpenSuse 11.1 mòże zladowac jakno DVD ë live CD (z mòżnotą instalacëji) dlô systemów x86-, x64- ë PowerPC ze starnë: http://software.opensuse.org/

Nowé òkrãżé KDE 4.1.2 niese ze sobą, w przërównaniu do 3.5.9, wiele zmianów. W dzélu równak mómë part znónëch nama rëchli fùnkcëjów, jaczé jesz nie są przistãpny w KDE 4.1 – brëkòwnicë co nie chcą tich starcëc, niech òstaną narô jesz przë KDE 3.5.x ë z Kubuntu 8.04 Hardy Heron, nen wëdôwk je dali wspiéróny. Proszëmë przeczëtac na starnach kde.org articzel “Is KDE 4.1 for you?” (“Je KDE 4.1. dlô ce?”) bë sã ùgwësnic, czë ju je wôrt wama przeńc na nowé òkrãżé. Pòmòc w migracëji z KDE 3 na KDE 4 nalezeta na starnach wiki.kubuntu.org .

Pùlt

Sztandardowò w Kubuntu 8.10 niese ze sobą pùlt Plasma – to dopasowóny zestôwk wszelejaczich widżetów z dofùlowaniama, jacze dôwają mòżnotã dobregò dopasowaniô do se KDE 4. Tak na przëmiôr QuickAccess Plasmoid w panelu dôwô mòżnotã prostegò dońdzeniô do lopków w domôcëm katalogù. Efektë pùltu KWin są sztandardowò aktiwòwóné ë tak mómë m.jin. ceniowanié ë przezérnotã òknów – te równak mòże òbôczec blós jeãlë graficznô kòrta to ùmòżlëwiô, jinaczi nie są òne aktiwòwóné.

Nôrzãdza

Z nôrządów mómë menadżera lopków Dolphin, jaczi òstôł w KDE 4 dali pòprôwionym ë przez co mómë ju baro mòcné nôrzãdze sprôwianiô bënë – mòże rówank dali brëkòwac do tegò Konquerora. Do sprôwioaniô paczetama softwôrë je w nowim KDE Adept, z dopasowanym do ni wëzdrzatkã, w nowi wersëji 3.0, jakô je barżi sztabilnô ë téż mni brëkùjącô dostónków do robòtë.
Nowô je téż softwôra do dôwaniô wiedzë ò zaktualnieniach, załamaniach sã softwôrë ë mùszebnotë zrëszeniô systemë pò ji zaktualnieniu.
Króm tegò òstałë wszëtcze wôżné nôrzãdza Kubuntu zintegrowóné z KDE 4, abò przeniosłé do PyKDE4, przez co brëkòwnosc nowi wersëji Kubuntu 8.10 nie zatracëła sã.

Kaszëbsczi jãzëk

W tim wëdôwkù mómë ju baro prosti wëbiérk kaszëbsczégò jãzëka. Sygô przeńc do: Menu KDE > Systemòwi ùstôw > Kraj/dzél kraju ë jãzëk , tam wcësnąc knąpã Install new Language ë wëbrac zwëczajno kaszëbsczi z zestôwkù jãzëków.

Kaszëbsczi jãzëk pò winstalowaniu

Zladënk

Zladowac nowi wëdôwk Kubuntu mòże prosto ze starnë:

• http://www.kubuntu.org/getkubuntu/download

Dlô lubòtników kaszëbsczégò jãzëka w Linukse dobrą nowiną je gwës pòkôzanié tegò w kùńcu téż w ti distribùcëji – wëdôwk z KDE. Mandriva je gwës slédną z tich “wiôldżich” distribùcëjów w jaczi kaszëbizna nalôzła swój plac – kaszëbskô kalwiatura nalazła sã tam ju rëchli.

Darmôk Mandriva Linux 2009 mòże zladowac jakno wëdôwczi One (live CD z mòżnotą instalacëji) ë Free (fùl wersëjô DVD) z graficznëm òkrãżã KDE ë GNOME. Króm tegò mómë w Mandrivie téż kòmercjowi wëdôwk »Powerpack«, jaczi mòże za dëtczi zamówic, ablo téż kąsk tóni zladowac ze starnów.

Starna zladënkù:

• http://www.mandriva.com/en/download.html