Tak bëło téż w tã jeséń – w slédnych tidzéniach pòkôzałë sã distribùcëje:

• Ubuntu 9.10
  ë kòl ni té:
  • Kubuntu 9.10
  • ë Xubuntu 9.10
• openSUSE 11.2
• Fedora 12

Kòżdô z nich niese ze sobą zaktualnioną softwôrã, nowé jądra Linuksa ë generalno to mniszé czë wikszé zmianë na lepszé ë to tak, że tak pò prôwdzë to kòżdi mòże nalezc, westrzód nich,  pasowną distribùcëjã dlô se.  Instalacëjô kòżdi z wëżi namieniónych je zblëżono letkô ë nawetka ti, co nié mają zebrónegò wiôldżegò doswiadczeniô w ni, bãdą w sztãdze sã z nią pòradzëc.

Instalownik Firefoksa w Kubuntu 9.10

Przez to, że dolmaczimë na kaszëbsczi KDE ë tipiczné distribùcjowé dzéle prosto przë Kubuntu chcemë le zamòdlëc tã distribùcëjã dlô tich, co chcą nastôwic w Linukse kaszëbsczi jãżëk, bë ji prawie brëkòwôlë, przez to że je òna nôbarzi skaszëbionô.

Òstôwając przë Kubuntu, to nie wiémë jak wama, le nama wiédno gwës felowało to, że pò instalacëji nie dało bënë zarô przezérnika Firefox. Terô téż gò jesz nie dô chòc je ju lżi gò doinstalowac, a to dzãka môłi aplikacëji (téż pò kaszëbskù) jaką mòże nalezc w internetowim dzélu menu KDE.

Czile dni nazôd pòkôza sã nama nowô wersëjô distribùcëji Fedora: Fedora 9.
Mómë żdóné z wiadłã ò tim do ùsôdzeniô artikla ò tim jak mòże ju nastôwic w Fedorze kaszëbsczi jãzëk w òkrãżu KDE 4.x.

Pòkôzanié sã kaszëbsczégò jãzëka w Fedorze je nôslédnym przëmiôrã na to, że dzãka najemù dolmaczënkù prosto przë KDE kaszëbizna wchôdô pòmalińkù do wszëtczich distribùcëjów. Nót je równak dodac, że bãdze òna bënë tak dołgò jak bãdzemë w sztãdze ùsôdzac nowé wersëje wëdôwków KDE – miejmë nôdzejã, że bãdze naji z czasã wicy ë że krôftu nama sygnie na tã robòtã.

Na Fedorã 9 trza bëło pòżdac, òd wersëji 8, kąsk wicy jakno 6 ksãżëców ë jakno to wiedno z nowima wëdôwkama biwô, zamëkô òna w se zaktualnioné paczétë softwôrë ë téż czile nowinków.
Bënë mómë graficzné òkrãżô GNOME w wersëji 2.22 ë KDE 4.0.3 zdofùlowaniém softwôrą z KDE 3.5.9 – króm tegò mòże téż winstalowac òkrãżé XFCE.
X-Server z X.org przëstãpny je w nônowszi wersëji 1.5, co mô schùtczac zreszanié systemë – minusã je równak to, że ten przëstãpny w Fedorze 9 jesz nié wspiérô nônowszich czérowników dlô graficznëch kôrtów Nvidia. Firefox mómë tuwò, jakno ë w Ubuntu 8.04, w beta wersëji 3.0, co sã mòże niejednëm nie widzëc. Całô lësta nachôdô sã na starnie realizacëji: http://docs.fedoraproject.org/release-notes/

Jeżlë jidze ò różné wspiarcé dlô niéwólnëch kòdeków, to Fedora nie je tuwò aż tak drësznô zôczątkùjącëm brëkòwnikòm, chòc je to w ni téż mòżlëwé.
Do tegò òtemknijta terminal jakno root, abò wspisëjąc przed niższim pòlétã su (jo, su, a nié czasã sudo!! jakno to je n.p. w Ubuntu) ë wpiszta:

wget http://livna-dl.reloumirrors.net/fedora/9/i386/livna-release-9-1.noarch.rpm
rpm -ivh livna-release-9-1.noarch.rpm

dali winstalëjta wszëtczé przëstãpné mùlimedialné wtëkôczë pisząc:

yum -y install gstreamer-plugins-bad gstreamer-plugins-ugly xine-lib-extras-nonfree

Na nen ôrt môta ju kąsk mùltimedialną wersëjã – jeżlë takô je wama nót.

Kaszëbsczi lùbòtnicë distribùcëji Fedora, bãdą na gwës rôd z tegò, żé króm klawiaturë, mòże terô ju téż wëbrac kaszëbsczi jãzëk dlô ni.

Czëtôjta: Fedora 9 z KDE pò kaszëbskù

Starnë zladënkù òbrôzów Fedorë:

• http://fedoraproject.org/get-fedora

Distribùcëjô Fedora robionô je z céskã na òkrãżé GNOME, chòc tuwò dô téż wersëjã z KDE ë XFCE, jaczé mòże przë instalacëji (wëbierzë òb czas ti òptacëjã “dopasëjë terô”) wëbrac. Nowô Fedora 8 wëszlô je 8. lëstopadnika, 5 ksãżëców pò wëdôwkù wersëji 7, ë je to pierszô Fedora (pò reòrganizacëji ùdbë, jakô mia swój plac na krótkò przed Fedorą 7, a ò jaczi ma wama ju rëchli pisôlë) w jaczim to spòlëzna mô téż baro wiôldżi cësk na niã.
Ju tipiczno dlô nowich wëdôwków mómë bënë nowé wersëje programów ë czérowników, a jądro je w ersëji 2.6.23.

• Torrentë do zladënkù różnëch wërsëjów Fedorë: http://torrent.fedoraproject.org/

Ùdba Fedora ùżëcza nową wersëjã distribùcëji Fedora 7 – ju bez “Core” w mionie, co je sparłączoné ze zmianama (pisónë ma mielë ju rëchli ò tim) w całi ùdbie, tj. sprowadzenié Fedora Core ë Fedora Extras do grëpë. W Fedora sztandardowim desktopã je dali GNOME, a KDE mòże na swòją żëczbã doinstalowac, czë téż wëbrac przë instalacëji jakno domëslny, ze zladowóny DVD. Alternatiwno może téż instalowac Fedorã z ji Live CD, jaką dô z graficznëm òkrãżém GNOME abò z KDE. Rozwijôrze ùdbë ùżëczëlë téż nôrzãdza, jaczima mòże ùsôdzëc swòje distribùcëje (tzw. “Spins”) opiarté na Fedorze. Soft-wôra zamkłô w Fedorze je w nowi wersëji, całô distribùcëjô bùdëje na jądrze 2.6.21.2.

Króm tegò pòdóny òstôł plan dlô nowi wersëji Fedora 8, jakô mô ju bëc przistãpnô za piãc ksãżëców, pòprzedzonô trzema testowima wersëjama.

Jak narô to nié mòże bënë Fedorë nalezc kaszëbsczi klawiaturë – tuwò równak ti co brëkùją ti distribùcëji Linuksa mògą jã sã doinstalowac, ò czim ma ju wãzłowato pisôlë na najich starnach.

• Serwerë ze zladënkã Fedorë (Torrent)

Wicy na fòrum ùdbë.
Zladënk òbrôzu ISO

Nowô Fedora 7 nie bãdze ju jak rëchlijszé distribùcëje rozprowôdzanô w całoscë z wszëtczima paczétama, mô sã òna stac barżi spòdlém do różnëch distribùcëjów, przezëwónëch tuwò Spinama. Tak planowónô je “Fedora Desktop Spin” z graficznëm òkrãżëm GNOME, “Fedora Server Spin” z paczétama dlô serwerów, czë téż “Fedora KDE Spin“.

Dzãka nôrzãdzu pungi dostóną brëkòwnicë mòżnotã ùsôdzeniô swòji wersëji òpiarti na paczétach Fedora 7, a dzãka Fedora Live CD bãdze mòżno ùsôdzëc ju wszelejaczé swòje live CD.

Z pierszi nowi wersëji beta Fedorë 7 mòżemë sã ju ju kòl kùńca stëcznika ceszëc.

Fedora bãdze dali ùsôdzanô blós le z ôpen zdojowi soft-wôrë, jakô nie kaleczi niżódnëch patentównëch licencëjów, dlôte n.p. je nót pózdni doinstalowac wspiarce dlô mp3. CodecBuddy stoi tuwò równak z pòmòcą ë rozwiązaniama.

Fedora

Òbrôz platë je do zladënkù przez Bittorrent, z przédnegò serwera ë szpédżélowich serwerów . Live-CD brëkùje jaknò swòjegò spòdla wersëjã Fedora Core 6 razã ze aktualnionëma paczétama, w tim jądro 2.6.18 ë Gnome 2.16. Razã z Xorg 7.1 ë jegò rozszerzeniém Aiglx zezwôlô òna na czekawé efektë 3D na desktopie.

Live-CD brëkùje paczétów ix86 ë wespółrobi z sytemama x86- ë x64-, felëje narô wersëjô z KDE czë téż na PPC. Z nôslédną wersëją (Fedora 7) mô sã pòkôzac wicy wariantów live-CD.

Instalacëjô jidze dosc flot, jak ju w rechliszëch wersëjach, czë to w tekstowim tribie, czë téż z aplikacëją Anaconda. Trza sã równak kąsk òpasowac przë klëkaniém “na slepò” na knapë “dali”, òsoblëwié przë wëbiérkù dzélu cwiardi platë do instalacëji Fedorë – le to, to ju jak wszãdze, tëli czasu bë przeczëtac to co stoi napisóne trza sã wzyc. Generalno pò jaczis gòdzënie mómë ju fùlwôrtną distribùcëjã ù se na kòmpùtrze.

Sztandardowò instalowóné je òkrãże GNOME 2.16, KDE 3.5.4 je mòżno abò doinstalowac pózdni, abò wëbrac òb czas instalacëji. Trza tuwò dodac, że KDE nie je tuwò òptimalnym òkrãżem, w przërónaniém z GNOME felëje mù doch wiele fùnkcëjów – to równak tak ju wiedno bëło, że Red Hat (Fedora je jegò darmôk dzélã) bëł barżi za GNOME ë to òkrãżé stoi tuwò na pierszëm placu.

Distribùcëjô je dobrze przëszëkòwónô, felëje mòże prosto z dodomù wspiarce dlô tëch kòdów, co nie są wólny (jakno mp3, czë Video-Codec), le te mòże letkò doinstalwoac z rpm.livna.org . Pòmòcné wëdiwô sã téż doinstalowanié dodôwny programë sprôwianiô paczétama yumex (w kònsolë wpiszë: yum install yumex), na nen ôrt dodstôwómë wikszy przistãp do zdrojów ònline, a co za tim jidze téż do wicy różnëch, w tim téż nie le blós wòlnëch, programów na linuksa.

Chto chce brëkòwac Fedora Core 6 z graficznëm òkrãżem mùszi miec kòmpùtr przënômni Pentium II 400 z 192 MB ròbòczi pamiãcë ë placu na cwiardi placë, przë fùl instalacëji, kòl 9 GB.
Minimalną instalacëjã mòże ju ùstôwic na Pentium 200 z 128MB pamiãcë ë 90 MB placu na cwiardi place.